news

ብሪጣንያ ብዛዕባ ምምላስ ኣምባሳደር ኤርትራ እንታይ ትብል?

ባንደራ ብሪጣንያን ኤርትራንሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ብሪጣንያ ኣብ ለንደን ዝነበረ ኣምባሳደር ኤርትራ ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ናብ ሃገሩ ከምዝተመልሰ ንቢቢሲ ሓቢሩ።ንልዕሊ 8 ዓመት ኣምባሳደር ኤርትራ ኣብ ብሪጣንያ ዝነበረ እስቲፋኖስ ሃብተማርያም፡ ብመሰረት መንግስቲ እታ ሃገር ዘቕረቦ ጠለብ'ዩ ክምለስ ተገዲዱ።

እቲ ስጉምቲ፡ ኤርትራ ነቲ ኣብ ፈለማ 2023 ዝተመዘዘ ሓድሽ ብሪጣንያዊ ኣምባሳደር ምቕባል ድሕሪ ምእባያ ዝተወስደ'ዩ።

ሰብመዚ ኤርትራ ስለምንታይ ነቲ ኣምባሳደር ከምዝነጸግዎ ብንጹር ኣይተፈልጠን።

ክፍሊ ጉዳያት ወጻኢ፡ ኮመንዌልዝን ዓለምለኻዊ ልምዓትን ንቢቢሲ ኣብ ዝሃቦ መልሲ፡ ናብ ኣስመራ ዝመደቦ ኣምባሳደሩ ምንጻጉ ዘለዎ ተቓውሞ ንምስማዕ ኣብ ወርሒ መስከረም 2022 ንኣምባሳደር እስቲፋኖስ ጸዊዑ ኣዘራሪብዎ ከምዝነበረ ይገልጽ።

እወታዊ መልሲ ብዘይምርካቡ ድማ፡ ዲፕሎማስያዊ ርክብ "ብማዕረ" ክካየድ ንመንግስቲ ኤርትራ ጠለብ ኣቕሪቡ።

በዚ መሰረት ኣምባሳደር እስቲፋኖስ ሃብተማርያም ኣብ ወርሒ ጥቅምቲ ካብ ለንደን ክወጽእ ተገዲዱ።

“ኣብ ለንደን ዝርከብ ኤምባሲ ኤርትራን ኣብ ኣስመራ ዝርከብ ኤምባሲ ብሪጣንያን ኣብዚ እዋን’ዚ ብፈጸምቲ ጉዳያት’ዩ ዝምራሕ ዘሎ” ክብል ኣፈኛ ክፍሊ ጉዳያት ወጻኢ ብሪጣንያ ንቢቢሲ ትግርኛ ገሊጹ።

"ብቕልጡፍ ናብ ኣምባሳደራዊ ውክልና ክንምለስ ተስፋ ንገብር። ክሳዕ ሽዑ ግን፡ ዝምድናና ምሕያልን፡ ኣብ መወዳእታ ድማ ኣብ ንክልቴና ዘገድሱ ጉዳያት ብሓባር ምስራሕ ክንቅጽሎ ኢና” ኢሉ።

ኣብ 2019 ናብ ኤርትራ ዝተመደበ ብሪጣንያዊ ኣምባሳደር ኣሊስዴር ዎከር ኣብ መወዳእታ ሕዳር 2022 ጻኒሒቱ ወዲኡ ካብ ኣስመራ ምስንባቱ ይፍለጥ።

ስለምንታይ እቲ ንዕኡ ክትክእ ዝተመዘዘ ኣምባሳደር ተቐባልነት ዘይረኸበ ንምፍላጥ፡ ቢቢሲ ትግርኛ ካብ መንግስቲ ኤርትራ ሓበሬታ ንምርካብ ዝገበሮ ፈተነ ዛጊት ኣይሰመረን።

ዲፕሎማስያዊ ርክብ ክልቲአን ሃገራት ብዘይ ክልተኣዊ ዊንታ ካብ ደረጃ ኣምባሳደራት ናብ ፈጸምቲ ጉዳያት ምውራዱ ምሽሕካር ዝምድና ዘመልክት ክመስል ዝኽእል'ኳ እንተኾነ፡ ዘይምዕሩይ ረብሓታት ዘበገሶ ክኸውን ከምዝኽእል'ዮም ተንተንቲ ዝገልጹ።

ኣብ ለንደን ዝነብር ገዲም ኤርትራዊ ዲፕሎማሰኛ ኣምባሳደር ዓብደላ ኣደም ብዛዕባቲ ኩነታት ንቢቢሲ ኣብ ዝሃቦ ርእይቶ "እቲ ኣብ ግዱድን ባዕላዊን ተነጽሎ ዝነብር ስርዓት ኤርትራ ዝኸስቦ ወይ ዝኸስሮ ስለዘይብሉ" ነቲ ስጉምቲ ምውሳዱ ዓቢ ነገር ከይከውን ይኽእል'ዩ ይብል።

"ብሪጣንያውያን ግን፡ ከም ሓደ ዓለምለኻዊ ሓይሊ መጠን ኣብቲ ዞባ ዓቢ ረብሓ ኣለዎም። ስለዚ ኣብ ሃገራት እቲ ዞባ ዘለዎም ህላወ ኣገዳሲ'ዩ፡ ቀጠባዊ እንተዘይኮነ'ውን፡ ብጸጥታ ዓይኒ ጥራይ ክጥምትዎ ይኽእሉ'ዮም"።

"ስለዚ ከምኡ ስለዝኾነ ክልቲኦም ወገናት ነቲ ዓው ዓው ኣይመርጽዎን'ዮም" ይብል እቲ ኣምባሳደር ኤርትራ ኣብ ጂቡቲን ሱዳንን ኮይኑ ዘገልገለ ዓብደላ።

ዲፕሎማስያዊ ምንጭታትና ከምዝብልዎ፡ ኣብ ካልእ መዳያት ናይቲ ዝምድና ዝተፈጥረ ሓድሽ ነገር የለን፡ ምናልባት’ውን ክልቲኦም ወገናት ነቲ ኩነታት ብስቱር ሒዞሞ ምጽንሖም፡ እቲ ኩነታት ዘየድሊ ኣሉታዊ መልእኽቲ ከየመሓላልፈሎም ዝሰግኡ’ዮም ዝመስሉ።

እንተኾነ ግን ብፍላይ፡ እታ ኣምባሳደራ ዝተነጽገ ብሪጣንያ ንኣምባሳደር ኤርትራ ካብታ ሃገር ክወጽእ ምግባራ፡ ኣብ መንጎ ኣስመራን ለንደንን እንተወሓደ ዘይምቅዳው ፈጢሩ ከምዘሎ ዝእምት'ዩ።

ዝምድና ክልቲአን ታሪኻዊ መበገሲ ዘለዎ ኮይኑ ኣብ እዋን ካልኣይ ኲናት ዓለም ንመግዛእቲ ኢጣልያ ኣብ ኤርትራ ብኲናት ዝሰዓረት ብሪጣንያ፡ ካብ 1941 ክሳብ 1952 ን10 ዓመታት ብመጒዚትነት ንኤርትራ ኣመሓዲራታ ነይራ።

እቲ ዘመናዊ ትምህርቲ ኣብ ምስፋሕን ፖለቲካዊን ሲቪካውን ምንቅስቓሳት ክህሉ ብምፍቃድ ዝዝከር ምምሕዳር እንግሊዝ፡ ብኢጣልያውያን ዝተተኽለ ኢንዱስትሪታት ብምዕናውን፡ ኣብቲ እዋን ኤርትራ ናጽነታ ከይትረክብ ዓንቂፋን ክትመቓቐል ወጢኑን ተባሂሉ’ውን ይንቀፍ'ዩ።

ኣብዚ ዝሓለፈ 20 ዓመታት ግን፡ እታ ብዓሰርተታት ኣሽሓት ዝቑጸሩ ኤርትራውያን ስደተኛታት ኣዕቊባ ዘላ ብሪጣንያ፡ ሓንቲ ካብተን ኣብ ኤርትራ ንዝፍጸም ምግሃስ መሰላት ክነቕፋ ዝጸንሓ ምዕራባውያን ሃገራት’ያ።

ቅድሚ ሒደት ዓመታት’ውን፡ ክሳብ ሎሚ ዝቕጽል ዘሎ ናብ ኤርትራ ዝገሹ ዜጋታታ ናብ ምድራዊ ዶባት ከይጽግዑ መጠንቀቕታ ኣውጺኣ ትርከብ።

ሰብመዚ ኤርትራ ብወገኖም ንፖሊሲታት ብሪጣንያን መሻርኽታን ብዝተፈላለየ መንገዲ ክነቕፉ ጸኒሖም’ዮም።

ኣምባሳደር እስቲፋኖስ ኣብ ለካቲት 2015 እዩ ኣምባሳደር ኤርትራ ኣብ ዓባይ ብሪጣንያን ሰሜን ኣየርላንድን ብምዃን ወረቐት ስርሑ ብወግዒ ንነፍስሄር ንግስቲ ኤልሳቤጥ ካልኣይቲ ኣረኪቡ።

ካብ ሚያዝያ 2016 ጀሚሩ’ውን ተንቀሳቓሲ ኣምባሳደር ኤርትራ ኣብ ኣየርላንድ ኰይኑ ከገልግል ጸኒሑ’ዩ።