ሕሱር ግን ከኣ ማንታ ተልእኾ ዘለዎ ጽንብል መበል 181 ዓመት ሩስያዊ ደራሲ ኣሌክሳንደር ፑሽኪን ኣብ ኣስመራ፡

ታሪኽ ህዝብታት ኤርትራ ታሪኽ ሰንሰለታዊ መግዛእቲ፡ እምቢ ኣይግዛእን ሕረና መስዋእትን ዓወትን’ዩ። ኣብ’ዚ ናይ ከባቢ 100 ዓመት ቃልስን ዓወትን መስርሕ ብቑጽሮም ብዙሓት፡ ብመስተክራዊ ሓርበኛዊ ሃገራዊ ውዕለኦም ሓደ ካብ’ቲ ካልእ ኣወዳዲርካ ብልጫ ንምሃብ ዘጸግሙ፡ ሓድሽ ወለዶ ኣብነታዊ ተመክሮ ዝወስደሉ ዝመሃረሉ፡ ዘሕብን ሃገራዊ
ጀግንነት ፈጽሚሞ’ዮም። ኤርትራውያን ዝተዓወትሉ ዓውድታት ግን ኣብ ወተሃደራዊ ግንባራት ጥራሕ ኣይኮነን። ኣብ ስለያን ፈዳይንን ታሪኽ ሰርሖም’ዮም። ምስጢር ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ ንምዕቃብ ኣብ ኣብያተ ማእሰርቲ ህይወት ከፊሎም’ዮም። ኣብ ኣካዳሚያውን ምርምራውን ትምህርቲ ተሳቲፎም ዘሕብን ውጽኢት ዘምጽኡ ነይሮም ኣለውን’ዮም። ካብ ዘመናዊ ሕጊ ዝሃብተመ ያታዊ ሕጊ ወይ ሕጊ እንዳባ” ዝነደፉ ሰፊሕ